Ο Μέγας Κωνσταντίνος τιμάται την 21 Μαίου. Δύο Κοσμοιστορικής Σημασίας Ενέργειές του.

Όλοι οι ειδικοί δέχονται ότι ο Μ. Κωνσταντίνος κατόρ­θωσε να μεταμορφώσει και να ανανεώσει την ρωμαϊκή αυτοκρατορία με δύο τολμηρότατες ενέργειές του, οι οποίες ανθρώ­πινα δύσκολα θα μπορούσαν να αναληφθούν, χωρίς την άνωθεν κλήση και συμμαχία, διότι θρησκευτικά και πολιτιστικά θα εθεωρούντο ουτοπικές και επικίνδυνες.

Εν πρώτοις στον πρώην σκληρά διωκόμενο Χριστιανισμό από το ρωμαϊκό κρά­τος έδωσε κατ’ αρχήν με το Διάταγμα των Μεδιολάνωνθρη­σκευτική ελευθερία, την οποία αυτός μόνον εστερείτο, στη συνέχεια δε τον εννόησε προνομιακά με λήψη καταλλήλων μέτρων, ώστε, μολονότι θεσμικά δεν τον κατέστησε επίσημα θρησκεία του κράτους, ουσιαστικά αυτό είχε επιβάλει.

Επρόκειτο για μία ιστορική νίκη του Χριστιανισμού επί των διωκτών του. Όπως ψάλλει, η Εκκλησία, πρώτος ο Κωνσταντίνος υπέταξε την αλουργίδα, την βασιλεία, εκουσίως στον Παμβασιλέα Χριστό, έγινε ο πρώτιστος των Χριστιανών βασιλέων’6, εθεμελίωσε και ίδρυσε την πρώτη χριστιανική αυτοκρατορία, το πρώτο χριστιανικό κράτος, με θετικώτατες συνέπειες για την διάδοση και ενίσχυση της χριστιανικής πίστεως, ιδιαίτερα για την εκχριστιάνιση της Ευρώπης.

Ορθότατα παρατηρεί ο ε­θνικός μας ιστορικός Κ. Παπαρρηγόπουλος ότι «μετά τους άμεσους μαθητάς του Σωτήρος ουδείς έπραξε πλειότερα προς διάσωσιν και παγίωσιν της ιεράς ημών πίστεως»7. Γι’ αυτό και δεν εδίστασε η Εκκλησία, παρά τις όποιες αδυναμίες και αμαρτίες του, να τον ανακηρύξει άγιο και ισαπόστολο.

   Η δεύτερη ενέργειά του ωφέλησε απροσμέτρητα τον Ελ­ληνισμό, ο οποίος βέβαια με την εμφάνιση τού Χριστιανισμού είχε ήδη ωφεληθή, όχι μόνον διότι η ελληνική γλώσσα έγινε το όργανο της διαδόσεως τού Ευαγγελίου σ’ ολόκληρο τον κόσμο, αλλά και διότι οι Έλληνες φάνηκαν δεκτικώτεροι των Εβραίων στο να ασπασθούν την νέα πίστη.

Γι’ αυτό και αρχικά ο Χριστιανισμός διαδόθηκε και εμπεδόθηκε στα ελληνικά παράλια της Μεσογείου. Η ελληνική Μικρασία με τις γνωστές ελληνικές πόλεις της, και η κυρίως Ελλάδα, και βεβαίως η ελληνιστική Αίγυπτος και η Παλαιστίνη δημιούργησαν τα πρώτα μεγάλα κέντρα τού Χριστιανισμού.

Έχει δίκαιο ο με­γάλος Έλληνας διανοητής και πολιτικός Παναγιώτης Κανελλόπουλος ισχυριζόμενος ότι ο Χριστιανισμός διέσωσε τον Ελληνισμό διότι ο τελευταίος κουρασμένος και γηρασμένος προσελήφθη κατά τα υγιή του στοιχεία, από τον νέο έφηβο της ιστορίας, τον Χριστιανισμό, και συνέχισε ακμαίος και ανανεωμένος την πορεία του8, ώστε τώρα ο Κωνσταντίνος βλέποντας τον δυναμισμό και την ζωντάνια της ελληνικής Ανατολής, η οποία ήδη είχε ταχθή υπέρ τού Χριστιανισμού, να αποφασίσει να μεταφέρει την πρωτεύουσα της αυτοκρατορίας από την λατινική Δύση στην ελληνική Ανατολή, καθιστώντας τον Ελληνισμό γεωγραφικά και πολιτιστικά φορέα της μο­ναδικής σε πολιτιστική παραγωγή και χρονική διάρκεια Ρω­μιοσύνης τού Βυζαντίου.

Η ελληνική αυτοκρατορία τού Μ. Αλεξάνδρου συνεχίζεται στην ελληνοχριστιανική αυτοκρατορία τού Μ. Κωνσταντίνου, την οποία κατά Θεία Πρόνοια προετοίμασε.

Πρωτοπρεσβύτερος Θεόδωρος Ζήσης